Climex

Gerechtshof fileert splitsingswet: Delta en Eneco sluiten afzien van splitsing niet uit

22-06-2010

De Nederlandse splitsingswetgeving, die energiebedrijven dwingt om zich op te delen in een commercieel bedrijf en een netwerkbedrijf, is in strijd met het Europees recht. Bovendien was er voor de staat geen enkele reden om de splitsingswetgeving in te voeren. Tot die conclusie is het gerechtshof in Den Haag gekomen, in uitspraak binnen hoger beroep van de zaak die Eneco, Essent en Delta samen tegen de staat aanspanden. Het besluit zou grote gevolgen kunnen hebben voor het Nederlandse energielandschap. De staat gaat in cassatie bij de Hoge Raad.

Delta, Essent en Eneco hebben aannemelijk gemaakt dat de splitsing in een productie- en leveringsbedrijf (PLB) en een netwerkbedrijf (NWB) inbreuk maakt op het vrije verkeer van kapitaal, oordeelt de rechter. Het waarborgen van leveringszekerheid mag geen reden zijn om een knip af te dwingen, vindt de rechter, en er waren ook tal van andere opties. Opvallend, want in de eerste uitspraak oordeelde de rechter nog dat het 'groepsverbod' voor PLB's en NWB's marktvrijheden niet belemmerde.

De bedrijven die sinds 2007 procederen zijn dan ook blij met hun victorie. Delta en Eneco sluiten niet uit dat zij met de uitspraak van deze dinsdag op zak afzien van splitsing, zo laten woordvoerders bij navraag door Energeia weten. Aan de orde is die discussie nog niet direct, zo vers na de gerechtelijke overwinning, maar overleg met aandeelhouders en intern beraad moet uitwijzen of er een kans is om niet over te gaan tot een tweedeling, zoals de Nederlandse wetgeving eist per 1 januari 2011.

Eneco lijkt in eerste reactie iets meer in te zetten op het afzien van splitsen dan Delta. "Het is een serieuze optie", zegt Eneco-woordvoerder Tom Gordijn. "Het vonnis is nog vers, maar de uitspraak is heel duidelijk", zegt hij. Wel is het volgens Gordijn nog nodig om het besluit goed te bestuderen en met aandeelhouders en in de top van het bedrijf "aan alle kanten te wikken en te wegen" over de consequenties. De zoektocht naar kapitaal die Eneco met het oog op de splitsing voert, kan volgens Gordijn ook in een ander licht komen te staan. Eneco staat op het punt om "honderden miljoenen" (naar verluidt EUR 400 tot 500 mln) vrij te krijgen via een achtergestelde lening, om zo genoeg kapitaal in kas te hebben om Eneco, Stedin en Joulz los van elkaar in de markt te zetten.

Het eisen van een schadevergoeding zou voor de energiebedrijven ook een optie kunnen zijn, als antwoord op de uitspraak. Delta-woordvoerder Edwin van Laar sluit die mogelijkheid ook niet uit, maar benadrukt dat het te vroeg is om al iets over de te nemen vervolgstap te zeggen. In eerste instantie is Delta vooral blij met de overwinning op de staat. "Om directeur Peter Boerma maar te citeren: de splitsingswet is een slechte oplossing voor een niet bestaand probleem", zegt Van Laar. Die lezing vindt Delta herkenbaar in de strekking van het vonnis. Ook Delta gaat met aandeelhouders en de Raad van Commissarissen in conclaaf over de mogelijkheden.

Bij Essent komt de uitspraak heel anders aan dan bij mede-aanspanners Eneco en Delta. Deze laatste twee hebben hun splitsing in voorbereiding, terwijl Essent al in tweeën gehakt is en het commerciële deel al in handen is gekomen van het Duitse RWE. "Dat dit niet meer wordt teruggedraaid mag duidelijk zijn", laat Essent-woordvoerder Jeroen Brouwers voor alle duidelijkheid weten.

"Onze feitelijke situatie is anders dan bij Eneco en Delta. Zij kunnen overwegen om de splitsing tijdelijk stop te zetten", zegt hij. Het voormalige netwerkgedeelte van Essent, Enexis, is al lang en breed een eigen weg ingeslagen. Wat kan Essent nog wel, op basis van de uitspraak? Dat wordt bekeken en daar valt nog niet op vooruit te lopen, zegt Brouwers.

Speelt ex-grootaandeelhouder van Essent, de provincie Brabant, een belangrijke rol? Het was immers die provincie die tot de splitsing gedwongen werd. Woordvoerder Vanya van Dijk van Brabant zegt in een eerste reactie dat er kennis genomen is van de uitspraak. De consequenties voor de provincie worden nu in kaart gebracht en het is nog te vroeg om inhoudelijk te reageren, aldus Van Dijk.

Eneco-zegsman Gordijn zegt dat het goed zou zijn als de Nederlandse overheid "verantwoordelijkheid neemt" en de verplichte splitsing schrapt. Het mag duidelijk zijn dat die wens geen waarheid wordt. Demissionair minister Maria van der Hoeven (CDA, Economische Zaken) heeft in reactie op het Haagse vonnis snel laten weten dat de staat in cassatie gaat, wat feitelijk inhoudt dat er weer hoger beroep wordt aangetekend op deze uitspraak.

"De minister is het niet eens met de beoordeling van de wetgeving", zegt EZ-woorvoerder Jan van Diepen. Van der Hoeven vindt dat het opknippen van energiebedrijven noodzakelijk is om ervoor te zorgen dat leveringszekerheid en transparantie gewaarborgd wordt. Als een netwerkbedrijf onderdeel zou zijn van een commerciële bedrijfsvoering, zou dat volgens Van der Hoeven riskant zijn voor de positie van het energienetwerk. Van der Hoeven blijft daarbij, zegt Van Diepen.

Omdat de staat in cassatie gaat, zal er voor het einde van dit jaar waarschijnlijk geen definitieve uitspraak liggen, laat Eneco's advocatenkantoor Bakker & McKenzie weten. Het is waarschijnlijk dat het gerechtshof het Europese hof van justitie zal raadplegen over de kwestie. Die procedure staat bekend als een zeer tijdrovend traject, van maanden, zoniet jaren.

Voormalig CDA-Kamerlid Jos Hessels, die veel van zich liet horen in de besluitvorming over de splitsingswet, geeft zichzelf in een Twitter-berichtje bedroefd een schouderklopje: "Gelijk krijgen is soms helemaal niet leuk. Zeker niet als het pas jaren na dato is."

In de huidige, vers geïnstalleerde Tweede Kamer is naar aanleiding van het vonnis van deze dinsdag discussie ontstaan over de consequenties. Energiewoordvoerder van de PVDA Diederik Samsom vraagt Van der Hoeven om te garanderen dat netwerkbedrijven nu niet kunnen gaan commercialiseren. Woordvoerder Jan Bakker van Enexis zegt dat hij geen reden ziet om er op dit moment vanuit te gaan dat het vonnis gevolgen heeft voor de koers van zijn netwerkbedrijf. Van Diepen zegt dat Van der Hoeven de Kamer in een brief zal informeren. Naar verwachting gaat er snel een brief de deur uit.

©, Energeia, 2010